1)"Wprost o wolnych rodnikach"
2)"Znaczenie zywienia dla zachowania zdrowia":
./..Wit A../.. Wit C ../.. Wit E../.. Blonnik Pokarmowy ../.. Glikozynolany../.. Bioflawonoidy
3)"Witaminy z grupy B/zachowanie dobrego zdrowia" ../.. 4)"Witaminy dla Kobiet" ../.. 5)"Objawy niedoboru"
6)"Witaminy - ich utrata pod wplywem lekow" ../.. 8)"Rodzaje Witamin"
9)"Wytyczne Zywieniowe dla Zdrowych Doroslych Amerykanow"
10)Ankieta - wypelnij../..11) Zadaj Pytania../..12)SkladnikiOdzywcze

  Porady Prof. Jerzego Woya - Wojciechowskiego " Wprost o wolnych rodnikach" (tygodnik "Wprost"; listopad 1999r.)

W epoce kamiennej ludzie zyli srednio 19 lat , w XIX wieku 45, teraz w wielu krajach mezczyzni 75 lat , a kobiety o 10 lat dluzej. Nasze dzieci i wnuki beda zyly o 20 lat dluzej niz pokolenie przedwojenne. Juz w polowie XXI wieku sto lat zycia moze byc srednia w krajach , w ktorych spoleczenstwo wie , ze zdrowie i dlugie zycie w 53% zalezy od nas samych , od odzywiania , ruchu , no i pozbycia sie zlych nalogow , by nie zwiekszac szkodliwego dzialania wolnych rodnikow. Zle odzywianie , stres , palenie tytoniu , ozon , promieniowanie UV - to wszystko zwieksza ich poziom. A trzeba wiedziec , ze juz naturalna droga , w czasie wdechu przyjmujemy ich miliardy.

Najgrozniejsze sa wolne rodniki tlenowe. One sprzyjaja powstawaniu miazdzycy , nowotworow i przyspieszaja starzenie sie. Miazdzyca to z kolei wieksza liczba zawalow serca (ok. 100 000 rocznie) i innych chorob ukladu krazenia , ktore az w 52% dotykaja naszych rodakow. Nowotwory stanowia blisko 20% zachorowan. Wolne rodniki maja niesparowane elektrony i natychmiast wyrywaja niby zlodzieje brakujace elektrony innym substancjom , by ustabilizowac swoj uklad energetyczny. W ten sposob uszkadzaja rozne struktury komorek. W ciagu 70 lat zycia wdychamy 17 ton tlenu , z czego 1 tona to wolne rodniki!. W wyniku tych atakow watroba musi odzyskiwac 1500 molekul nadtlenku wodoru na sekunde! W ciagu doby na DNA pojedynczej komorki skierowane jest okolo 10 000 oksydacyjnych atakow.

Jak przeciwdzialac wolnym rodnikom? Ratuja nas antyoksydanty takie jak witaminy A, E, i C , ktorych zbyt niskie normy dziennego spozycia nalezy zwiekszyc ( np. C z 60 do 250 mg, E do 200 mg). Dziesiatki roznych antyoksydantow zawartych jest w owocach i warzywach , ktorych spozycie jest za male. Z danych niemieckich wynika , ze tylko 15% populacji spozywa je regularnie , a 10% mezczyzn , a 4% kobiet nie spozywa ich wcale. Specjalisci od zywienia zalecaja jesc 2-3 razy wiecej owocow i warzyw ( ok. 250g/dzien ). Jednym z najlepszych zrodel antyoksydantow jest znany od starozytnosci czosnek ( zawiera ich 15 ). Czosnek jest popularny ( zwlaszcza w przetworzonej formie bezzapachowej jako kapsulki czosnkowe ) w takich krajach jak USA i kraje Europy Zachodniej , gdzie jest stosowany w profilaktyce miazdzycy ( obniza poziom cholesterolu ), zawalu serca (przeciwdziala zwiekszonej lepkosci krwi ), udaru mozgu i w naturalny sposob obniza wysokie cisnienie krwi ( adenozyna dziala rozkurczajaco na miesnie gladkie naczyn krwionosnych). Moda na czosnek sprawila , ze jego dzialanie zostalo poddane wielu badaniom naukowym. Potwierdzily one jego zalety w profilaktyce zdrowia i wykazaly , ze obnizajac objawy zmeczenia czosnek poprawia wydolnosc fizyczna ( o 22,3% ), psychiczna ( o 50% ), zwalnia procesy starzenia sie , dziala korzystnie na czynnosc jelita grubego , a ponadto ma dzialanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne , co w dzisiejszym swiecie , gdzie na kazdym kroku czyha na nas tyle niebezpieczenstw nie jest bez znaczenia.

ZNACZENIE ZYWIENIA DLA ZACHOWANIA ZDROWIA (Amagram 41;maj,1997r.)

Czesc 1. - dr. n. med. Lucjan Szponar; Dyrektor Instytutu Zywnosci i Zywienia
Zjadane przez kazdego z nas , zarowno dzieci , jak i doroslych , codzienne pozywienie dostarcza organizmowi niezbednych dla zachowania zycia: - skladnikow energetyczno - budulcowych , do ktorych naleza tluszcze, weglowodany i bialka. - skladnikow mineralnych , do ktorych naleza : wapn, zelazo, sod, potas, fosfor, jod, cynk i wiele innych, - witamin takich , jak : witamina A i jej prowitamina beta - karoten , witamina E , witamina C , zbior witamin z grupy B i wiele innych niezbednych dla zachowania zycia i utrzymania dobrego stanu zdrowia oraz skladnikow nieodzywczych waznych dla zachowania zdrowia , jak blonnik pokarmowy i wiele innych zazywanych ogolnie fitoskladnikami , a wiec zawartych w zywnosci pochodzenia roslinnego.
W czesci pierwszej tego artykulu zostana omowione witaminy , blonnik pokarmowy oraz inne skladniki zawarte w zywnosci pochodzenia roslinnego , ktorych pobieranie z pozywieniem jest niezbedne dla zachowania dobrego stanu zdrowia oraz samopoczucia fizycznego i psychicznego.
Witamina A i jej prowitamina beta - karoten posiadaja szereg wlasciwosci korzystnych dla zdrowia , w tym takze antyoksydacyjne. Najbardziej poznana funkcja witaminy A jest jej udzial w procesie widzenia. Jest ona niezbedna w procesach wzrostu i rozwoju organizmu. Upatruje sie , iz zarowno witamina A , jak i jej prekursory pochodzenia roslinnego pod postacia karotenoidow , posiadaja wlasciwosci zmniejszajace ryzyko zachorowania na nowotwory.
Niedobor witaminy A jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych na swiecie. Prowadzi on , szczegolnie u dzieci w stanach krancowego niedoboru , do trwalej slepoty. Sytuacja ta dotyczy jednak krajow na niskim poziomie rozwoju ekonomicznego. W Polsce tak drastyczne niedobory nie wystepuja. Dobrym zrodlem witaminy A jest watroba zwierzat. Brak jest wiarygodnych danych co do czestosci wystepowania w Polsce subklinicznych stanow niedoboru tej witaminy.
Niskie spozycie warzyw i owocow w Polsce sklania do przypuszczen , iz moze wystepowac niedobor nie tylko beta - karotenu , ale i innych karotenoidow. Z dotychczasowych badan wynika , iz w produktach naturalnych badz wyciagach znajduje sie od kilkudziesieciu do 300 zwiazkow z grupy karotenoidow.
Wyniki badan wskazuja , iz wiele karotenoidow wykazuje wieksze dzialanie ochronne przed zaburzeniami stanu zdrowia czlowieka, anizeli beta-karoten czy inne pojedyncze zwiazki z tej grupy. Dlatego tez korzystniejsze efekty daje spozywanie produktow zawierajacych cale spektrum karotenoidow , anizeli pojedynczych zwiazkow z tej grupy. Preparaty dietetyczne czy odzywki sporzadzone pod postacia wyciagow z warzyw czy owocow posiadaja rowniez wiecej wlasciwosci chroniacych zdrowie anizeli pojedyncze syntetyczne karotenoidy.
Jak juz zaznaczono , niskie w Polsce spozycie produktow pochodzenia roslinnego jest powodem niedoboru nie tylko blonnika pokarmowego , ale takze wielu witamin , glownie antyoksydacyjnych. Naleza tu przede wszystkim witamina C , witamina E , beta-karoten prowitamina witaminy A.
Witamina C jest substancja rozpuszczalna w wodzie , spelnia bardzo wiele funkcji w organizmie czlowieka , ktorych prawidlowy przebieg jest niezbedny dla zachowania zdrowia. Do najwazniejszych nalezy:
- umozliwia prawidlowe funkcjonowanie wielu enzymow,
- usuwa w procesie redukcji wolne rodniki tlenowe , ktorych nadmiar jest wysoce niekorzystny dla zdrowia,
- bierze udzial w przyswajaniu zelaza przez ustroj i metabolizmie tego pierwiastka,
- bierze udzial w przemianach tkanki lacznej ustroju,
- wspomaga dzialanie antyoksydacyjne witaminy E,
- podnosi odpornosc organizmu , zmniejszajac szczegolnie ryzyko przeziebien.
Witamina C znajduje sie w wielu owocach i warzywach. Do owocow bogatych w witamine C zaliczamy m.in. truskawke , czarna porzeczke , oraz owoce cytrusowe. Sposrod warzyw znacznych ilosc witaminy C dostarczaja z pozywieniem natka pietruszki , kapusta kwaszona , ziemniaki i wiele innych.
Witamina E jest substancja rozpuszczalna w tluszczach , wykazujaca w ustroju wlasciwosci antyoksydacyjne. Jedna z jej najwazniejszych funkcji jest wychwytywanie w ustroju szkodliwych dla zdrowia wolnych rodnikow. Jej dzialanie antyoksydacyjne jest wspomagane obecnoscia pierwiastka skladowego , jakim jest selen. Wykazano u zwierzat , iz niedobor witaminy E uposledza rowniez funkcje rozrodcze.

Zapotrzebowanie na te witamine wzrasta wraz z iloscia spozywanych wielonnienasyconych kwasow tluszczowych. Jest powszechne przekonanie , iz wystarczajaca ilosc witaminy E zmniejsza ryzyko zachorowania z powodu miazdzycy , chorob ukladu krazenia i niektorych nowotworow.
Naturalnym zrodlem witaminy E sa oleje roslinne i przetwory zbozowe z wysokiego przemialu. Na rynku znajduje sie rowniez szereg preparatow zawierajacych witamine E , traktowanych jako odzywki badz preparaty dietetyczne.

Znaczenie tych witamin dla zachowania zdrowia jest wielorakie i nie do konca poznane. Wspolna cecha witamin , jak i niektorych innych substancji znajdujacych sie w zywnosci pochodzenia roslinnego jest , iz ulatwiaja one usuwanie z ustroju substancji , ktore powstaja jako produkt uboczny przemian w organizmie. Dotyczy to zwiazkow chemicznych zwanych wolnymi rodnikami.
Sadzi sie , iz substancje te , szczegolnie w duzych stezeniach , przyspieszaja procesy starzenia sie. Jest rowniez szereg doniesien w pismiennictwie , iz witaminy antyoksydacyjne zmniejszaja ryzyko powstawania nowotworow. Stad regularne pobieranie z pozywieniem optymalnych ilosci witamin antyoksydacyjnych sprzyja utrzymaniu dobrego stanu zdrowia i przypuszczalnie zwalnia procesy starzenia sie.
Blonnik pokarmowy , pomimo , iz nie jest skladnikiem odzywczym , spelnia bardzo wazna role w organizmie. Powszechnym jest poglad , iz zbyt niskie spozycie blonnika pokarmowego jest jedna z istotnych przyczyn powstawania raka jelita grubego , przewleklych zaparc oraz innych schorzen przewodu pokarmowego.
Nowotwory jelita grubego stanowia jedna z glownych przyczyn przedwczesnych zgonow w Polsce. Przewlekle zaparcia wystepujace , jak sie szacuje , u co najmniej 20% mieszkancow naszego kraju , szczegolnie u osob w srednim i podeszlym wieku , sa jednym z istotnych powodow zylakow odbytu.
Niedostateczne z roznych powodow spozycie blonnika pokarmowego z codziennym pozywieniem winno byc eliminowane na drodze zmiany sposobu zywienia badz spozywania wielu dostepnych na rynku preparatow blonnika pokarmowego.
Na przestrzeni ostatnich dziesiecioleci wykryto w zywnosci pochodzenia roslinnego szereg innych substancji , ktore nie bedac witaminami wykazuja rowniez wlasciwosci antyoksydacyjne. Naleza tu zwiazki z grupy glikozynolanow i bioflawonoidow.
Glikozynolany pobrane z pozywieniem w duzych ilosciach moga wywierac dzialanie niekorzystne dla zdrowia. Zjawiska takie wystepuja jedynie u zwierzat roslinozernych, u czlowieka natomiast nie maja miejsca. Niewielkie ilosci glikozynolanow maja dzialanie ochronne przed niekorzystnym wplywem na ustroj substancji chemicznych wywolujacych nowotwory. Glikozynolany znajdujemy w wielu warzywach z rodziny kapustnych , m.in. w kapuscie , brukselce , kalafiorach i brokulach.
Stwierdzono , iz u ludzi glikozynolany podnosza aktywnosc wielu enzymow , ktore biora udzial w wiazaniu produktow przemiany xenobiotykow. Glikozynolany ulatwiaja wiec usuwanie tych niekorzystnych dla zdrowia substancji z ustroju. Glikozynolany zawarte sa w wielu preparatach bedacych na rynku , pochodzacych z ww. oraz innych warzyw.
Bioflawonoidy. Do innej grupy zwiazkow pochodzenia roslinnego o dzialaniu korzystnym dla zachowania zdrowia , znajdujacych sie w zywnosci , naleza bioflanoidy. Naleza tu m.in. hesperedyna i kwercetyna. Substancje te , podobnie jak glikozynolany , pelnia w organizmie czlowieka role substancji o wlasciwosciach antyoksydacyjnych. Wykazano w 1995r. , iz pobieranie flawonoidow z pozywieniem roslinnym , badz pod postacia preparatow , zmniejsza umieralnosc z powodu choroby niedokrwiennej serca.
Wydaje sie celowe w tej koncowej czesci podkreslic , iz na tle zwyczajow zywieniowych w Polsce , zwiekszenie w naszym codziennym pozywieniu produktow pochodzenia roslinnego i zmniejszenie ilosci zywnosci pochodzenia zwierzecego , za wyjatkiem mleka i jogurtow , kefirow i serow oraz ryb , jest bardzo pozadanym , jesli chcemy realizowac prozdrowotny model zywienia.
W prozdrowotnym modelu zywienia nie tylko ilosc i jakosc zjadanego pozywienia posiadaja istotne znaczenie dla zachowania zdrowia. Udowodniono , iz korzystniej z fizjologicznego punktu widzenia jest zjadac te sama ilosc pozywienia np. w pieciu posilkach anizeli w dwu. Calodzienne pozywienie podzielone na niewielkie porcje jest lepiej wykorzystywane anizeli zjadane we wzglednie duzych ilosciach w posilkach spozywanych w duzych odstepach czasu.

Tak wiec dla zachowania dobrego stanu zdrowia wazna jest nie tylko ilosc i jakosc zjadanego pozywienia , ale rownie sposob , w jaki czlowiek zywi sie kazdego dnia .

ZNACZENIE ZYWIENIA DLA ZACHOWANIA ZDROWIA (Amagram 42;marzec,1997r.)

Czesc 2. - dr. n. med. Lucjan Szponar; Dyrektor Instytutu Zywnosci i Zywienia
Sposob zywienia i jakosc spozywanej zywnosci ksztaltuja w decydujacej mierze stan zdrowia czlowieka , wplywajac na dlugosc jego zycia , samopoczucie , zdolnosc do wykonywania pracy , a u dzieci rowniez na sprawnosc w przyswajaniu wiadomosci zdobywanych podczas uczenia sie . Pozywienie czlowieka jest zrodlem co najmniej 40 skladnikow odzywczych i nieodzywczych ,ktore zjadane kazdego dnia we wlasciwych ilosciach , pozwalaja na zachowanie zdrowia i pelni radosci zycia . Zrodlem energi plynacej z pozywienia sa tluszcze , weglowodany i bialka. Jeden gram tluszczu dostarcza 9 kcal, 1 g bialka-4kcal, a 1 g weglowodanow - rowniez 4 kcal.

WADLIWE ZYWIENIE TO MIEDZY INNYMI:

* NIEDOBOR energii badz skladnikow odzywczych prowadzacy do niedozywienia, wielu zaburzen stanu zdrowia oraz chorob na tym tle, jak np. wole endemiczne na tle niedoboru jodu, osteoporoza na tle niedoboru wapnia czy niedokrwistosc na tle zbyt niskiego pobierania zelaza z pozywieniem. Istnieje rowniez ryzyko wystepowania, szczegolnie u dzieci zyjacych w trudnych warunkach spoleczno - bytowych, niedoborow wysokosci i masy ciala oraz opoznien wzrastania i dojrzewania fizjologicznego . Wydaje sie, sadzac na podstawie zbyt niskiego spozycia warzyw i owocow, ciemnego pieczywa oraz mleka i serow, iz u znacznego odsetka osob wystepuja wskutek niskiego pobierania witamin z pozywieniem , ich niedobory .Dotyczy to glownie witamin o wlasciwosciach antyoksydacyjnych.

*NADKONSUMPCJA , a wiec nadmiar energi badz skladnikow odzywczych, prowadzi m.in. do chorob ukladu krazenia, niektorych nowotworow, otylosci, cukrzycy insulinoniezaleznej i wielu innych o stosunkowo mniejszym rozprzestrzenianiu. Szacuje sie, iz w Polsce z powodu chorob i odchylen w stanie zdrowia na tle wadliwego zywienia cierpi badz niedomaga ok 1/4 ogolu ludnosci kraju.

JAK ODZYWIAJA SIE POLACY:
W Polsce do najczesciej wystepujacych wad w zywieniu niemowlat nalezy niekarmienie piersia do co najmniej 6-go miesiaca zycia. U dzieci starszych i wiekszosci osob doroslych najczesciej wystepujaca wada w zywieniu jest wyzsza ilosc energi pobieranej w ciagu doby w stosunku do wydatkowanej. Nadmiar energi pobieranej z pozywieniem w stosunku do wydatkowanej szczegolnie czesto wystepuje w spoleczenstwach krajow rozwinietych gospodarczo, w ktorych uprzemyslowienie, automatyzacja procesow produkcyjnych, rozwoj komunikacji oraz komputeryzacji i stosowania srodkow masowego przekazu znacznie zmniejszyly aktywnosc ruchowa czlowieka w codziennym zyciu. Zmiany te wystapily w stosunkowo krotkim okresie - ostatnich 100 lat.
Spowodowalo to istotny spadek zapotrzebowania na energie przy nie zmienionych praktycznie potrzebach czlowieka w odniesieniu do witamin i skladnikow mineralnych. Przy nizszym zapotrzebowaniu wspolczesnego czlowieka na energie, a wiec zaleceniach co do spozywania mniejszej ilosci pozywienia, nie zawsze udaje sie pokryc zapotrzebowanie na witaminy i skladniki mineralne poprzez racje pokarmowa o zmniejszonej masie i gestosci odzywczej. W tej sytuacji jedna z mozliwosci jest badz wzbogacenie zywnosci , badz tez spozywanie preparatow dietetycznych, badz odzywek uzupelniajacych codzienne pozywienie.
W racji pokarmowej przecietnego mieszkanca naszego kraju zbyt wysoka jest rowniez ilosc energi pochodzacej z tluszczow, szczegolnie zwierzecego pochodzenia. Wg zasad racjonalnego zywienia nie wiecej anizeli 25-30 procent energii zawartej w calodziennej racji pokarmowej winno pochodzic z tluszczow. W tym maksymalnie 10 proc. energi z nasyconych kwasow tluszczowych zawartych w tluszczach stalych, glownie pochodzenia zwierzecego.
Dalsze 10 proc. energi winno pochodzic z kwasow tluszczowych jednonienasyconych, zawartych glownie w oleju rzepakowym niskoerukowym oraz oliwie z oliwek. Pozostala energia z tluszczow powinna pochodzic z kwasow tluszczowych wielonienasyconych. Zawarte sa one przede wszystkim w olejach sojowym i slonecznikowym. Wielonienasycone kwasy tluszczowe zawarte sa rowniez w innych produktach pochodzenia roslinnego oraz rybach, szczegolnie morskich.
Wsrod wielonienasyconych kwasow tluszczowych szczegolnie wazne znaczenie dla zachowania zdrowia posiadaja niezbedne nienasycone kwasy tluszczowe(NNKT). W pozywienu przecietnego mieszkanca naszego kraju ilosc energi z tluszczow wynosi najczesciej 35-40 procent ogolnej kalorycznosci pozywienia, a wiec znacznie wiecej anizeli ilosc zalecana, ponadto jest to energia pochodzaca w dominujacej czesci z produktow pochodzenia zwierzecego, a nie roslinnego. Z dostepnych danych o zywieniu ludnosci naszego kraju wynika rowniez, iz zawartosc bialka w przecietnej dziennej racji pokarmowej jest wystarczajaca. Jego niedobory moga wystepowac jedynie wsrod dzieci zyjacych w trudnych warunkach spoleczno-bytowych oraz osob w wieku podeszlym.

PODSTAWOWE SKLADNIKI
Bialko pozywienia , bedace w naszym organizmie skladnikiem budulcowym, jest takze zrodlem energii. Nie mniej anizeli 12 procent ogolnej ilosci energii pozywienia kazdego dnia winno pochodzic z bialek.
Trzecim glownym skladnikiem pozywienia poza tluszczami i bialkami, stanowiacymi zrodlo energii, sa weglowodany. Wyrozniamy w tej grupie weglowodany proste, zlozone oraz blonnik pokarmowy. Weglowodany proste to jedno i dwucukry. Najbardziej powszechnym zrodlem dwucukrow jest w Polsce cukier buraczany. Zrodlem weglowodanow zlozonych w naszym pozywieniu sa produkty zbozowe, ziemniaki, warzywa i owoce oraz nasiona roslin straczkowych.
Zrodlem blonnika pokarmowego sa te same grupy produktow, jak w przypadku weglowodanow zlozonych.
W Polsce przecietna dzienna racja pokarmowa dostarcza zbyt wiele cukrow prostych, a zbyt malo weglowodanow zlozonych i blonnika pokarmowego wskutek niskiego spozycia produktow pochodzenia roslinnego.

REASUMUJAC , KORZYSTNY ZE ZDROWEGO PUNKTU WIDZENIA MODEL ZYWIENIA TO TAKI, W KTORYM DOMINUJA PRODUKTY POCHODZENIA ROSLINNEGO, MLEKO I SERY O OBNIZONEJ DLA DOROSLYCH Z AWARTOSCI TLUSZCZU ORAZ RYBY.

WITAMINY Z GRUPY "B" WAZNYM CZYNNIKIEM ZACHOWANIA DOBREGO ZDROWIA I SAMOPOCZUCIA
Dr N.Med. Lucjan Szponar ; Dyrektor Instytutu Zywnosci i Zywienia ; Amagram nr 50 , marzec 1998r

Wszystkie witaminy z grupy "B", w tym kwas foliowy, niacyna, kwas pantotenowy i pirydoksyna, naleza do rozpuszczalnych w wodzie. Ich zapasy w organizmie, nawet przy prawidlowym zywieniu, sa niewielkie. Dlatego tez winny byc pobierane z codziennym pozywieniem. Przy zywieniu nie zbilansowanym, wadliwie realizowanym odchudzaniu, w przewleklych stanach chorobowych, polaczonych z zaburzeniami przyswajalnosci skladnikow odzywczych, moze byc celowe podawanie okresowo witamin rowniez pod postacia preparatow farmaceutycznych badz suplementow diety.
Bardziej korzystnym jest, jezeli preparaty witaminowe sa wyciagami z produktow zywnosciowych bogatych w nie, anizeli substancjami pochodzacymi z syntezy chemicznej.
Witamina B1 - zwana tiamina, jest obecna w wiekszosci jarzyn, ciemnym pieczywie, mleku, nie luskanym ryzu i innych zbozowych. Pobierana z pozywieniem, jest w najwiekszym stopniu, podobnie jak pozostale witaminy z tej grupy, przyswajalna w jelicie cienkim.
Calkowita jej ilosc w organizmie czlowieka doroslego wynosi nie wiecej anizeli 30 mg. Jej niedobor spotyka szczegolnie czesto u osob dlugotrwale naduzywajacych alkocholu. Jej ewentualny nadmiar jest bez trudu wydalany z organizmu. Dzienne zapotrzebowanie doroslego czlowieka wynosi 1,0 - 1,5 mg. Zapotrzebowanie organizmu na te witamine wzrasta w stresie , m.in. po zabiegach chirurgicznych.
Obecnosc witaminy B1 w ustroju w dostatecznych ilosciach sprzyja procesom prawidlowego wzrostu, wplywa korzystnie na procesy przemian ustrojowych, szczegolnie w ukladzie nerwowym, miesniowym i sercu. Jest niezbedna w procesie wykorzystania przez ustroj weglowodanow.
Dostateczna ilosc witaminy B1 w ustroju zmniejsza objawy zlego samopoczucia po spozyciu alkoholu.
Gleboki i dlugotrwaly niedobor tej witaminy prowadzi do choroby beri-beri, w ktorej nastepuje uszkodzenie ukladu nerwowego i sercowo-naczyniowego.
Witamina B2 - znana jako ryboflawina. Bierze udzial w bardzo wielu waznych dla zachowania zdrowia reakcjach ustroju. Jest obecna w wielu produktach spozywczych , a szczegolnie w mleku, chudym miesie, w jajach, rybach i drozdzach. Pomimo to u wielu ludzi jej spozycie jest stosunkowo niskie. Zapotrzebowanie dzienne na witamine B2 jest podobne jak na B1 i waha sie w granicach 1,2-1,7 mg. W okresie ciazy i laktacji zapotrzebowanie na te witamine wzrasta i wynosi 1,7 mg.
Omawiana witamina wplywa , podobnie jak B1, korzystnie na proces wzrostu u dzieci i mlodziezy, zmniejsza ryzyko wystepowania czesci chorob jamy ustnej, powstawania zajadow. Jej obecnosc w dostatecznych ilosciach w ustroju sprzyja zachowaniu prawidlowego wygladu zdrowej skory, paznokci i wlosow. Przy stosowaniu srodkow antykoncepcyjnych zapotrzebowanie na te witamine wzrasta.
Witamina B6. W jej sklad wchodza trzy naturalne zwiazki: pirydoksyna, pirydoksamina i pirydoksal.
Witamina B6 bierze udzial w wielu waznych dla zachowania zdrowia przemianach ustrojowych, szczegolnie bialek i tluszczow. Jej dostateczna ilosc w ustroju zmniejsza ryzyko powstawania niektorych zaburzen ukladu nerwowego i w obrebie skory. Sadzi sie rowniez , iz zmniejsza natezenie procesow starzenia sie organizmu. dzienne zapotrzebowanie na te witamine dla osob doroslych waha sie od 1,6 do 2,0 mg. W czasie ciazy i laktacji wartosc ta wynosi ok 2,2 mg. Dobrym zrodlem witaminy B6 jest mieso, drob, ryby, pelne ziarna zboz, niektore warzywa, owoce i orzechy.
Zwiekszone zapotrzebowanie na ten skladnik odzywczy wystepuje u osob spozywajacych duze ilosci bialka oraz kobiet stosujacych srodki antykoncepcyjne.
Pantotenian Wapnia wchodzi rowniez w sklad zespolu witamin grupy B. Pelni bardzo wazna funkcje w ustroju biorac udzial w licznych waznych dla zachowania zdrowia reakcjach enzymatycznych, glownie jako skladowa koenzymu A. Zalecana dzienna ilosc kwasu pantotenowego wynosi u doroslych od 4-7 mg. Bierze udzial w budowie komorek, jest konieczny do prawidlowego wzrostu i rozwoju centralnego ukladu nerwowego, wytwarzania przeciwcial. Kwas panttenowy jest obecny w produktach zbozowych z pelnego przemialu, miesie, podrobach, niektorych warzywach oraz orzechach i drozdzach piwnych.
Niacyna jest aktywna w ustroju pod postacia kwasu nikotynowego. Nalezy rowniez do witamin z grupy B. Pelni podobnie jak wiekszosc witamin role koenzymu w bardzo wielu reakcjach waznych dla zachowania zdrowia. Niacyna moze byc wytwarzana w organizmie czlowieka. Dzienne zapotrzebowanie na te witamine dla osoby doroslej wynosi 13-19 mg. Niacyna bierze udzial w wytwarzaniu przez organizm wielu hormonow plciowych, kory nadnerczy, tyroksyny oraz insuliny. niacyna korzystnie wplywa na cisnienie krwi, lagodzi bole glowy, sprzyja obnizeniu poziomu cholesterollu i trojglicerydow. Niacyna obecna jest w miesie, rybach, jajach, orzeszkach ziemnych i niektorych owocach poludniowych.
W krancowych przypadkach niedoboru tej witaminy wystepuje choroba nazywana pelagra. W Polsce obecnie nie wystepuje. Niedobory tej witaminy moga byc notowane szczegolnie u osob leczonych na gruzlice.
Witamina B12, nazywana kobalamina, nalezy rowniez do witamin z grupy B. Odgrywa bardzo wazna role w zachowaniu zdrowia, zapobiega szczegolnie niedokrwistosci nazywanej przed odkryciem tej witaminy "Azlosliwa" ze wzgledu trudnosci, na jakie napotykano w leczeniu. Witamina ta nie jest syntetyzowana przez rosliny, lecz mikroorganizmy, m.in. takie, ktore znajduja sie w przewodzie pokarmowym czlowieka i zwierzat. Witamina B12 moze wystepowac jedynie w tych roslinach, ktore na swej powierzchni zawieraja mikroorganizmy. Niedobor tej witaminy wystepuje szczegolnie u wegetarian, a wiec tych, ktorzy nie spozywaja produktow pochodzenia zwierzecego. Jest ona obecna w miesie, watrobie, drobiu, jajach i morskich skorupiakach. W niewielkich ilosciach jest obecna rowniez w mleku i serach.
U osob bioracych wysokie dawki witaminy C dostepnosc witaminy B12 z zywnosci moze byc ograniczona.
Dzienne zapotrzebowanie na witamine B12 waha sie od 1-2mg/osobe.
Witamina B12 nie tylko zdecydowanie zmniejsza ryzyko niedokrwistosci z powodu jej niedoboru, ale ulatwia rowniez utrzymanie dobrej kondycji ukladu nerwowego. Wielu wyraza poglad, iz poprawia koncentracje i pamiec.
Kwas Foliowy, zwany rowniez folacyna, spelnia w ustroju czlowieka wazna role jako koenzym w wielu bardzo istotnych dla zachowania zdrowia reakcjach ustroju. Niezbedny jest m.in. w procesie tworzenia krwinek czerwonych i przemianach bialek.
Kwas foliowy wystepuje w zielonych lisciach oraz czesci korzeniowej wielu warzyw. Jest obecny w fasoli i drozdzach. Z produktow pochodzenia zwierzecego wystepuje w watrobie i zoltku jaj.
Jego dzienne zapotrzebowanie wynosi ok 200 mg dla doroslego mezczyzny i ok. 180 mg dla kobiety.
Panuje powszechne przekonanie, iz kwas foliowy spelnia wiele bardzo waznych funkcji ochronnych przed zachorowaniem, ulatwiajac utrzymanie dobrego stanu zdrowia.
Zapobiega wadom cewki nerwowej u noworodkow, jezeli jest podawany kobiecie zamierzajacej zajsc w ciaze na co najmniej 6 tygodni przed tym faktem oraz do ukonczenia co najmniej pierwszego trymestru ciazy.
Poza racjonalnym zywieniem winien byc podawany kobietom w okresie prokreacji w tabletkach w ilosci okolo 400 mg/osobe/dzien.
Zmniejsza ryzyko wystapienia przedwczesnej miazdzycy i wszystkich ujemnych skutkow zdrowotnych tego procesu chorobowego dotyczacego calego ustroju. Zmniejsza ryzyko wystapienia niedokrwistosci.
U czesci osob sklonnych do stanow depresyjnych zmniejsza nasilenie objawow tej choroby.
Stad tez poprzez prawidlowe zywienie i spozywanie w uzasadnionych przypadkach okreslonych przez lekarza preparatow zawierajacych te witamine, nalezaca do witamin z grupy B, zwieksza szanse zachowania dobrego stanu zdrowia.
Korzystnym jest dla zachowania zdrowia, gdy organizm moze skutecznie wykorzystywac omawiane witaminy. Odbywa sie to m.in. wowczas, kiedy sa podawane lacznie kazdego dnia. Warto pamietac, iz nawt najlepiej zestawione preparaty witaminowe w tabletkach nie zastapia prawidlowego zywienia. Wiadomo jednak rowniez, iz w wielu zaburzeniach stanu zdrowia uzupelnianie diety witaminami jest wysoce korzystne dla zdrowia i dobrego samopoczucia.


WIT. Z GRUPY B LAGODZĄ SKURCZE MIĘŚNI NÓG

W wielu szpitalach na Tajwanie przeprowadzono badania na grupie starszych pacjentów
cierpiących na wysokie ciśnienie krwi i powtarzające się w nocy skurcze mięśni nóg.
podawano im trzy razy dziennie albo zestaw witamin z gr.B (B1-50mg., B12-30mg i B2-5mg),
albo placebo. Po trzech m-cach trwania badań 86% pacjentow przyjmujacych wit. z gr.B
odczuło poprawe, podczas gdy w grupie przyjmujacej placebo nie zanotowano
zadnych zmian. Przy leczeniu skurczów nóg używano dotąd chininy , ktorą można
otrzymać jedynie na receptę. Oprócz tego przyjmowanie chininy może powodować
wiele niepożądanych skutków ubocznych. Podczas badań z wykorzystaniem witamin z grupy B
nie zaobserwowano żadnych efektów ubocznych.
Jest to więc dobra alternatywa dla chininy.
Osobom , które są zainteresowane szczegółami prowadzonych badań , polecamy lekture pisma medycznego "Journal of Clinical Pharmacology ", 1998 38 :1151-1154.


SKŁADNIKI ODŻYWCZE

    Wszystkie pokarmy składają się z podstawowych składników odżywczych określanych jako białka, tłuszcze oraz węglowodany (cukry i skrobia). Poza tym pożywienie może zawierać błonnik, wodę, witaminy i mikroelementy. Wszystkie wymienione składniki mają istotne znaczenie dla stałego wzrostu i dobrego zdrowia. Właśnie sposób przyjmowania tych elementów - ich ilość i stosunek jednych do drugich - odgrywają istotną rolę w determinowaniu poziomu wzrostu energii. Racjonalna dieta powinna zawierać co najmniej zalecane dawki każdego z nich. Przez dłuższy czas obywając się bez którejś z tych substancji, zaczęlibyśmy mieć kłopoty ze zdrowiem: zaburzenia metabolizmu, a w przypadku niedoboru witamin czy minerałów - ciężkie choroby.

Dzienne zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze jest przedstawione w poniższej tabeli: 

Dziewczęta (kobiety)
Chłopcy (mężczyźni)
Normy zapotrzebowania
13 - 15 lat
20 - 25 lat
13 - 15 lat
15 - 20 lat
20 - 25 lat
praca siedząca
praca fizyczna
praca siedząca
praca fizyczna
Składniki energetyczne:
białko (mg)
85
80
70
80
95
100
75
95
tłuszcze (mg)
100
100
80
95
105
115
88
135
węglowodany (mg)
400
375
330
420
495
570
380
610
Składniki mineralne:
wapń (g)
1,2
1,0
0,8
0,8
1,2
1,4
0,8
0,8
żelazo (mg)
15
15
12
12
15
15
12
12
fosfor (mg)
1,0
0,8
0,8
0,8
1,0
1,2
0,8
0,8
magnez (mg)
360
350
325
325
400
400
375
375
jod (mg)
120
115
100
120
145
145
125
135
Witaminy:
A (tys.j.m.)
5
5
5
5
5
5
5
5
B (mg)
1,5
1,4
1,2
1,5
1,7
1,9
1,4
2,0
B (mg)
2,0
1,9
1,2
1,8
2,0
2,1
1,4
2,0
C (mg)
80
80
70
70
90
100
75
75
D (j.m.)
400
400
    
400
400
    
BIAŁKA

Białko to podstawowy materiał budulcowy naszego organizmu. Ciało zdrowej osoby, która nie ma nadwagi, składa się w 17% z białka. Trudno ocenić, jaką ilość białka powinna zawierać nasza codzienna dieta - wartość ta może być różna w zależności od pewnych czynników. Ogólne zalecenia żywieniowe podają, że ludzie, którzy nie osiągnęli jeszcze pełnej dojrzałości fizycznej, potrzebują na każdy kilogram masy ciała 4 g białka. Ilość ta spada do 1 g na każdy kg masy ciała człowieka dorosłego.
   Jeśli ktoś zjada więcej białka niż wynoszą potrzeby organizmu w zakresie budowy lub regeneracji tkanek, jego nadmiar zostaje w końcu zamieniony w tłuszcz i zmagazynowany. Z drugiej strony, jeśli dieta jest uboga w białko - nawet jeśli inne składniki występują w dostatecznej ilości - organizm zacznie zużywać aminokwasy wykorzystane do budowy niego samego.
   Produkty białkowe : mięso czerwone i białe, ryby, jaja, mleko i produkty mleczne, a także nasiona roślin strączkowych i zbóż oraz orzechy.

WĘGLOWODANY

Węglowodany stanowią źródło energii. Ludzki organizm trawi dwa rodzaje węglowodanów: skrobię i cukier. Często słyszy się, że należy ograniczyć spożycie cukru, a tymczasem stanowi on ważną część codziennej diety. Jego „zła sława” ma swoje źródło w utożsamianiu go z białym cukrem używanym do słodzenia napojów i produkcji słodyczy. Jest to cukier rafinowany, który podczas procesu oczyszczania traci niemal wszystkie wartości odżywcze. Tymczasem cukier w swojej naturalnej postaci zawiera wiele substancji mineralnych oraz witamin i występuje w większości produktów spożywczych pochodzenia naturalnego. Cukier w takiej postaci powinien stanowić prawie połowę codziennej diety. Węglowodany rafinowane powinno się jeść jedynie w niewielkiej ilości.
   Nadmiar spożywanych węglowodanów jest magazynowany. Jeśli nie zostaną one zużyte, odłożą się w postaci tłuszczu w komórkach naszego organizmu.
   Cukier w postaci naturalnej występuje w owocach, warzywach, mleku, produktach zbożowych, orzechach, a nawet w mięsie.
   Dietetycy uważają, że spożywanie oddzielnie produktów bogatych w węglowodany i białko znacznie poprawia pracę żołądka i jelit.

TŁUSZCZE

   Podobnie jak węglowodany, tłuszcze są źródłem energii, jednak bardziej skoncentrowanym, w związku z czym nie potrzebujemy ich tak dużo w codziennej diecie. Dłużej też zaspokajają uczucie głodu. Nie da się precyzyjnie określić, jaka jest właściwa dzienna porcja tłuszczów dla każdego - zimny klimat czy duża ruchliwość zwiększają zapotrzebowanie. Istnieje jednak ogólna zasada, że co najmniej 15 % codziennej diety powinno przypadać na tłuszcze - średnia zalecana wartość to 20-30 %.
   Tłuszcz występuje w niemal wszystkich pokarmach, z wyjątkiem większości warzyw i owoców. Produkty pochodzenia zwierzęcego - mięso czerwone i białe, słonina i nabiał - dostarczają tzw. tłuszczów nasyconych. Orzechy, ryby, oleje roślinne i niektóre margaryny miękkie zawierają tłuszcze nienasycone. Większość dietetyków zaleca spożywanie w większych ilościach tłuszczów nienasyconych niż nasyconych. Tłuszcze nasycone powodują odkładanie się cholesterolu, substancji produkowanej przez wątrobę, a także występującej w niektórych rodzajach pokarmów.
   Podobnie jak w przypadku węglowodanów, nadmiar tłuszczów jest magazynowany w tkance tłuszczowej.

BŁONNIK

Błonnik jest bardzo ważną częścią zrównoważonej diety, ponieważ pomaga w usuwaniu z organizmu zbędnych produktów przemiany materii. Zwiększa też objętość jedzonego pokarmu, opóźniając jego przesuwanie się w jelitach, dzięki czemu jest wystarczająco dużo czasu, by wszystkie wartościowe składniki odżywcze zostały wchłonięte. Uważa się także, że błonnik zapobiega również chorobom serca i rakowi okrężnicy.
   Źródłem błonnika są tkanki budulcowe roślin, zwane celulozą, a zatem występuje on tylko w masie roślinnej. Podstawowym źródłem błonnika jest mąka z pełnego przemiału, z której można zrobić ciemny chleb lub makaron, zawierające pełne zboża mieszanki śniadaniowe, brązowy ryż, a także orzechy, owoce, warzywa oraz rośliny strączkowe.

WITAMINY I SUBSTANCJE MINERALNE

   Witaminy pomagają w regulowaniu procesów metabolicznych oraz pomagają w zdrowym funkcjonowaniu wszystkich narządów wewnętrznych, łącznie z nerwami i mięśniami. Sole mineralne odgrywają istotną rolę w utrzymaniu we właściwym stanie tkanki kostnej, zębów i krwi, jak również w równowadze sodowo-potasowej organizmu.
Zdrowa dieta złożona z białek, węglowodanów i tłuszczów, oparta na produktach naturalnych, zazwyczaj zawiera wszystkie witaminy i składniki mineralne potrzebne do zachowania zdrowia. Jednak podczas procesów oczyszczania i przetwarzania żywności oraz gotowania, większość witamin i soli mineralnych ulega zniszczeniu. Dlatego właśnie powinniśmy codziennie jeść świeże owoce i warzywa.

WODA

Woda nie jest składnikiem odżywczym; nie ma wartości odżywczej, a jednak jestważnym składnikiem zdrowej diety. Jest ona niezbędna do spajania konstrukcji organizmu, do wewnętrznego transportu, jest środowiskiem reakcji chemicznych i bierze udział w usuwaniu szkodliwych substancji.
   Człowiek musi przyjmować ok. 3 litrów wody dziennie. Objętość napojów bywa mniejsza, ale większość potraw zawiera pewną ilość wody, która również w pokarmach stałych dostaje się do organizmu.
 

Opracowanie



Witaminy - dla kobiet:
GDY JESTES W CIAŻY
A, B6, B12, C, kwas foliowy, wapń /100 mg/ i magnez /500 mg/. Witaminę A
znajdziemy np. w marchwi, morelach; witaminę B6, B12 w mięsie, jajach, a C
w owocach cytrusowych.
GDY DOKUCZA CI NAPIĘCIE PRZEDMIESIACZKOWE
B6 /trzy razy dziennie po 50 mg/, B kompleks /100 mg/ i olej z wiesiołka
lub ogórecznika lekarskiego. Bardzo bogate w witaminy z grupy B sa drożdże
piwne, soja, kiełki pszenicy.
GDY ZAŻYWASZ PIGUŁKI ANTYKONCEPCYJNE
C, B6, B12, kwas foliowy i cynk. W kwas foliowy obfituja zielonolistne
warzywa, żółtka jaj, awokado, fasolka. Cynk znajdziemy w mięsie i owocach
morza /głównie ostrygi/.
GDY WCHODZISZ W OKRES MENOPAUZY
E zażywana z selenem łagodzi uderzenia gorąca. Niezbędna jest też witamina
B kompleks, wapń i magnez. Witaminy E najwięcej jest w kiełkach. Selen
znajdziemy np. w cebuli.
Objawy niedoboru witamin i skladnikow mineralnych
Witamina A (prekursor: beta-karoten) 0,8 - 1,2 mg / dzienne zapotrzebowanie przeziebienia, grypy, oslabienie wzroku, slepota zmierzchowa, nocna, zaburzenia skory i nablonkow pokrywajacych przewod pokarmowy i oddechowy, przebarwienia skory, suchosc, zmeczenie skory, lysienie plackowate, oslabienie paznokci i wlosow, tradzik pospolity, brak apetytu, zatrzymanie wzrostu, znieksztalcenie kosci, utrata smaku, choroba watroby, trzustki i jelita, biegunki, zapalenie pluc, oslabienie odpornosci, zle gojace sie rany, brak ochrony przed wolnymi rodnikami (procesy nowotworowe)  .
Witamina B1 (Tiamina) 

1,7 -2,0 mg / dziennie

beri - beri, zapalenie wielonerwowe, rwa kulszowa,, zaburzenia sercowo - naczyniowe, obrzeki, oslabienie wlosow, slaby refleks i koordynacja ruchow, paralirze konczyn dolnych, zaburzenia czucia, zaburzenia psychiczne, depresja, slaba pamiec, zmeczenie, 
Witamina B 2 (Rryboflawina) 

M: 2,4 - 2,8 mg, K: 1,6 - 2,2 mg / dziennie

 zaburzenia przemiany, zwlaszcza bialkowej, zaburzenia skory i blon sluzowych ( lojotok ), zwlaszcza przewodu pokarmowego, zaburzenia wzroku ( lzawienie, pieczenie, swiatlowstret ), bolesnosc jezyka i ust, pekniecia w kacikach ust, zaczerwienienia w katach nosowo - policzkowych, anemia, slaby wzrost i rozwoj, , oslabienie skory paznokci i wlosow, zmeczenie, depresja,
Witamina B 6 (Pirydoksyna) 

M: 2,2 - 2,6 mg, K: 1,8 - 2,2 mg /dziennie

 nadmiar alkocholu i zazywane lekarstwo INH ( gruzlica ), pobudliwosc, drgawki, zaburzenia przemiany bialkowej, zaburzenia rozwoju plodu, zaburzenia skory i blon sluzowych, anemia, zla regulacja cisnienia krwi, skurcze miesni i zla praca serca, zle procesy myslowe i samopoczucie, drazliwosc, niepokoj, depresja, 
WitaminaB12 (Kobalamina) 

3 mcg / dziennie

 przyczyna braku jest infekcja tasiemcowa, osoby z usunietym zoladkiem lub jego choroba, anemia zlosliwa, zapalenie wielonerwowe, zwiotczala i cienka skora, demencja, zaburzenia czucia, bole i przeczulica konczyn, oslabienie nog i problemy z chodzeniem, zaburzenia szpiku kostnego, zaburzenia myslenia, depresja, 
Witamina C (Kw. askorbinowy) 

70 mg / dziennie

 przeziebienia, grypy, szkorbut, oslabienie kosci i chrzastek, zebow i dziasel, wysypka skornej, kruchosc i nieszczelnosc naczyn krwionosnych, wybroczyny krwawe, okres rekonwalescencji, rozwoj wolnych rodnikow ( komorki nowotworowe ), zla sprezystosc skory, slaba ochrona na promienie - UVA, UVB, oslabienie odpornosci, stres
Witamina D 

10 mcg / dziennie

 zapobieganie krzywicy i jej leczenie, brak kostnienia, rozmiekanie kosci, slabe paznokcie, suchosc skory, slaby metabolizm wapnia i fosforu, brak przy przewleklej chorobie watroby i nerek, 
Witamina E 

M: 10 mg, K: 9 mg / dziennie

 odpowiedna ilosc zwieksza skutecznosc witaminy A, przeziebienia, grypy, zmiejszenie odpornosci, zaburzenia plodnosci, anemia, schorzenia krazenia, stany zakrzepowe naczyn krwionosnych, szybkie starzenie sie, skora sucha i szorstka, zle gojenie sie ran, brak ochrony przed wolnymi rodnikami ( procesy nowotworowe ), zmeczenie, slaba odpornosc organizmu
Witamina PP (Niacyna ) pellagra, zapalenie skory, zaburzenia przewodu pokarmowego, zwlaszcza biegunki, demencja, niewydolnosc wiencowa, zle poszerzanie naczynia krwionych, zaburzenia psychiczne, zmeczenie, anemia, nadmierna toksycznosc przy pobieraniu lekow i zwiazkow chemicznych, zwiekszenie cholesterolu ( z polaczeniu z wit. A i E kontroluje poz. cukru )
Pantenian wapnia zaburzenia skory i blon sluzowych, zaburzenia czucia, owrzodzenia
Kwas foliowy 

0,3 mg / dziennie

 anemia ( mala ilosc czerwonych cialek krwi ), oslabienie odpornosci, zapalenia wielonerwowe
Witamina K 

300 - 500 mcg / dziennie

 zle krzepniecie krwi, odpowiednia ilosc reguluje prawidlowe wykorzystanie skladnikow mineralnych do budowy kosci
Wapn 

900 mg / dziennie

 oslabienie kosci i zebow, slabe przewodzenie impulsow nerwowych w ukladzie nerwowym, gorsza odpowiedzialnosc za skorcze wlokien miesniowych, mniejsza rola w regulacji serca, wieksza zdolnosc do alergii, gorsze uszczelnianie blony biologicznie
Fosfor 

700 - 900 mg / dziennie

 potrzebny do przemian energetycznych, bierze udzial w tworzeniu kosci i zebow, reguluje rownowage kwasowo - zasadowa, uczestniczy w syntezie kwasu DNA
Magnez 

M:370 mg, K: 300 mg / dziennie

 potrzebny do syntezy bialek, odgrywa znaczna role przy skorczach wlokien miesniowych, chroni naczynia wlosowate moiesni przed zniszczeniem, bierze udzial w syntezie znacznej ilosci enzymow, odgrywa kluczowa role w biochemicznych przemianach energetycznych cukru we krwi 
Potas i sod 

Potas: 3500 mg / dziennie

Sod: 575 - 625 mg / dziennie

 steruje cala gospodarka elektrolitow i maja wplyw na rownowage kwasowo - zasadowa organizmu, odgrywaja glowna role przy przewodzeniu bodzcow we wszystkich komorkach nerwowych, potas jest szczegolnie wazny dla skorczow wlokien miesniowych, tworzenia bialek oraz syntezy glukozy i glikogenu
Siarka skladnik bialek tkanki chrzastnej i gruczolow dokrewnych, sluzy jako katalizator dla niektorych enzymow i uczestniczy w licznych reakcjach odtrowajacych organizm

Organizm do prawidlowego funkcjonowania potrzebuje odpowiednie dawki dziennego spozycia w zaleznosci od wieku i plci.

Utrata witamin przez stosowanie niektorych lekarstw i substancji
(za Wirtualna kuchnia)
 
aspiryna  zabiera szczegolnie witamine A, B, C, kwas foliowy, wapn, potas....................................................................................................................................
leki moczopedne wyplukuja :magnez, cynk, potas, witaminy z grupy B
leki nasenne obnizaja poz. wapnia, zaburzaja wchlanianie witamin : A, D, C, kwasu foliowego
antybiotyki niszcza zelazo, wapn, magnez, witaminy : B6, B3 i K
srodki przeczyszczajace i w nadkwasocie utraty witaminy A, D, K, E oraz potas, wapn, i fosfor
tabletki antykoncepcyjne zmniejszaja ilosc witamin : B6. B12, kwasu foliowego i witaminy C w organizmie
alkochol, kofeina, papierosy niszcza witaminy: B, A, cynk, wapn, zelazo, magnez, potas, 

Witaminy - ze stron utrzymywanych przez ETP CONSULTANTS

Witaminy sa to substancje organiczne niezbędne w niewielkich ilościach do prawidłowego przebiegu procesów zachodzšcych w organizmie, których nie jest on w stanie w dostatecznym zakresie samodzielnie wytworzyć.Potrzebujemy ich tysišce do milionów razy mniej niż białka, tłuszczów i węglowodanów. Pomimo, że nie dostarczajš ani energii, ani budulca, to nie potrafimy bez nich żyć, gdyż sš niezbędne do regulowania przemiany materii.

RODZAJE WITAMIN

Podstawowym źródłem witamin dla człowieka jest pożywienie, które może być wspomagane przez dodatki zywieniowe (np: Nutrilite). Witaminy oznaczamy dużymi literami alfabetu. Dzielimy je na dwie grupy: witaminy rozpuszczalne w wodzie- C, biotyna i kwas pantotenowy oraz zespół witamin B (B1, B2, B6, B12, kwas foliowy), PP oraz rozpuszczalne w tłuszczach- A, D, E, K. Podział ten ma znaczenie praktyczne, gdyż orientuje nas, w jakich produktach spożywczych występujš te witaminy.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach - pełniš w organizmie specyficzne funkcje regulacyjne i majš skłonność do kumulowania się, przy czym ich podaż zależy od obecnościtłuszczu w pożywieniu i prawidłowego jego wchłaniania. Witaminy rozpuszczalne w wodzie - sš ściśle zwišzane z zachodzšcymi w tkankach przemianami metabolicznymi i działajš jako koenzymy. Nie sš one gromadzone w organizmie i ich nadmiar wydalany jest z moczem.

Zalecane dawki dzienne

Ze względu na charakter witamin, jako substancji regulujšcych, dzienne zapotrzebowanie na nie jest nieznaczne i waha się od kilku mikrogramów do kilku lub kilkudziesięciu miligramów. Zapotrzebowanie to zależy od wielu czynników wewnštrz- i zewnštrzustrojowych, takich jak:

Jeśli poziom spożycia pozostaje przez pewien czas w sprzeczności z zapotrzebowaniem, występujšce w organizmie niedobory niektórych witamin prowadzš do swoistych zespołów chorobowych.

Przy racjonalnym odżywianiu mamy na ogół w pożywieniu wystarczajšce ilości witamin. Ale, czy zawsze prawidłowo się odżywiamy?


 

WYTYCZNE ŻYWIENIOWE DLA ZDROWYCH DOROSŁYCH AMERYKANÓW

Wytyczne opracowala lek.med.Paulina Moskiewicz
STANOWISKO KOMITETU ŻYWIENIA AMERICAN HEART ASSOCIATION PRZEZNACZONE DLA MEDYCZNYCH PRACOWNIKOW OCHRONY ZDROWIA (Circulation 1996, 97, 1795-1800).
W 1957 r. AHA po raz pierwszy wydało oswiadczenie o możliwosci zredukowania częstotliwosci występowania epizodów choroby niedokrwiennej serca, głównej przyczyny zgonów i kalectwa w USA i innych krajach wysokorozwiniętych, poprzez modyfikację spożycia tłuszczów Do tej pory Towarzystwo opracowało kolejno 7 stanowisk, kładac w każdym z nich szczególny nacisk na spożycie tłuszczu ogółem, nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych, cholesterolu i soli. Ostatnio dołaczono do tej grupy także alkohol, ze względu na jego powiazanie z występowaniem nadcisnienia tętniczego, udarów mózgu i innych chorób.

Podobne wytyczne opracowały, wzorujac się na AHA, inne rzadowe i pozarzadowe organizacje amerykańskie W 1989 r. doszło do opublikowania wspólnego stanowiska tych organizacji, pod patronatem AHA, dotyczącego poprawy zdrowia ogólnego Amerykanów, poprzez zmian sposobu żywienia Obejmowało ono następujace zasady: spożywaj odpowiednio zbilansowane i różnorodna dietę ograniczaj spożycie tłuszczów, szczególnie nasyconych i cholesteroluosiagnij i utrzymaj własciwa masę ciałaograniczaj spożycie soli jeżeli pijesz alkohol to w ilosciach umiarkowanych; dzieci, młodzież i kobiety w ciaży nie powinny spożywać alkoholu.
 

Współczesne zalecenia AHA dotyczace diety i stylu życia opieraja się na dowodach wskazujacych, że modyfikacja konkretnych czynników ryzyka zmniejsza występowanie incydentów choroby niedokrwiennej serca Do czynników tych zaliczono: palenie papierosów, wysokie stężenie cholesterolu, głównie we frakcji LDL, niski poziom HDL-cholesterolu, podwyższone cisnienie tętnicze, otyłosć, szczególnie wisceralna oraz brak aktywnosci fizycznej.
Dlatego też AHA wyznaczyło całej populacji następujace cele do osiagnięcia:

  • eliminacja palenia papierosów
  • zapobieganie otyłosci poprzez spożycie energii adekwatne do aktywnosci fizycznej
  • u osób otyłych redukcja masy ciała
  • spożycie tłuszczu -30% ogółu energii
  • spożycie kwasów tłuszczowych nasyconych (SFA) - 8-10% ogółu energii
  • spożycie kwasów tłuszczowych wielonienasyconych - do 10% ogółu energii; - spożycie kwasów tłuszczowych jednonienasyconych - do 15% ogółu energii
  • spożycie węglowodanów - 55-60% ogółu energii (jako węglowodany złożone)
  • spożycie sodu nie więcej niż 2,4 g dziennie
  • spożycie alkoholu przez tych którzy pija a alkohol nie jest u nich przeciwwskazany, nie powinno przekraczać 2 "drinków" dziennie
     

    Wytyczne żywieniowe AHA zostały stworzone przede wszystkim celem prewencji chorób sercowo-naczyniowych, sa one zgodne z założeniami Dietary Guideline Committee (US Department Agriculture i US Department of Health Human Services, 1995) i moga być zastosowane w prewencji innych chorób, w tym niektórych nowotworów, chorób nerek, osteoporozy i cukrzycy.

    2. Spożywaj różnorodne produkty.
      Prawidłowe nawyki żywieniowe i styl życia powinny umożliwiać osiagnięcie i utrzymanie dobrego stanu zdrowia, a także zapewnić odpowiedni do zapotrzebowania ilosć energii, białka, niezbędnych kwasów tłuszczowych, węglowodanów oraz witamin, mineralnych i błonnika.
      W tym celu należy spożywać produkty z wszystkich grup: owoce, warzywa, produkty mleczne beztłuszczowe i z niska zawartoscia tłuszczu, pełnoziarnisty chleb, płatki zbożowe, makarony, warzywa obfitujace w skrobi, nasiona straczkowe, a także chude mięso, drób bez skóry i ryby.
      Prawidłowe żywienie powinna cechować różnorodnosć, zbilansowanie i umiar. Suplementy witaminowe i mineralne nie sa substytutem zbilansowanej diety. zródłem witamin i składników mineralnych powinny być warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty. Należy wystrzegać się spożywania w nadmiarze kalorii, soli i cukru.

    3. Bilansuj spożywanie żywnosci z aktywnoscia fizyczna. Utrzymaj lub zredukuj masę ciała.
      Utrata nadmiaru masy ciała i długoterminowe jej utrzymanie może poprawić stężenie lipidów krwi i cisnienie tętnicze, a także zredukować ryzyko chorób serca, cukrzycy, udaru mózgu i niektórych nowotworów.
      Nawet nieznaczna redukcja nadwagi, szczególnie u osób z otyłosci brzuszna lub wisceralna, może mieć korzystny wpływ na metaboliczne czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Dotyczy to zwłaszcza czynników zwiazanych z opornoscia na insulin, między innymi niskim stężeniem HDL-cholesterolu, podwyższonym stężeniem triglicerydów i obecnoscia małych gęstych cząsteczek LDL.
      Skuteczne utrzymywanie prawidłowej masy ciała jest możliwe dzięki regularnym ćwiczeniom fizycznym, połaczonym z dieta o ograniczonej zawartoscia energii, szczególnie w postaci tłuszczów, a bogatej w węglowodany złożone i błonnik pokarmowy.

    4. Wybieraj dietę niskotłuszczowa, uboga w nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol.
      Ograniczenie spożycia tłuszczu do 30% ogółu energii, ma na celu zredukowanie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych i utrzymanie pożadanej masy ciała Zalecenia te odnosza się do przeciętnego całkowitego spożycia energii w przeciągu jednego tygodnia. Powszechne, błędne przekonanie, że zasada ta dotyczy każdego dnia, może prowadzić do ograniczenia wyrobu produktów w diecie.
      Diety z bardzo niska zawartoscia tłuszczów były stosowane z dobrymi rezultatami u osób z wysokim ryzykiem chorób układu krążenia, ale nie udowodniono ich korzystnego znaczenia dla całej populacji. istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia niedoborów żywieniowych w trakcie stosowania takiej diety, zwłaszcza u dzieci i ludzi starych.
      Dlatego AHA popiera wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia zalecajace spożycie tłuszczu nie niższe niż 15% całkowitej energii. Ilosć spożywanego tłuszczu należy kontrolować poprzez odpowiednie spożycie warzyw, owoców, produktów zbożowych spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu powinno być adekwatne do indywidualnego ryzyka choroby niedokrwiennej serca.
      Szczególnie duży nacisk kładzie się na ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych, ze względu na ich silny wpływ na wzrost stężenia lipidów i cholesterolu w surowicy krwi. Wpływ poszczególnych nasyconych kwasów tłuszczowych na stężenie cholesterolu we krwi jest różny. Kwas laurynowy (12 at.C), palmitynowy (16 at.C), mistrynowy (14 at.C) podwyższaja glównie stężenie cholesterolu całkowitego i we frakcji LDL. Dobrze kontrolowane badania udowodniły, że ograniczając zawartosć tych kwasów w diecie można uzyskać obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego i LDL. Natomiast krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, zawierajace mniej niż 10 atomów węgla i kwas stearynowy (18 at.C) mają niewielki wpływ na poziom lipidów krwi. Obecnie zaleca się by mniej niż 10% całkowitej energii pochodziło z nasyconych kwasów tłuszczowych.
      Obliczono, że redukujac spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych z obecnych 12-14% można doprowadzić do obniżenia ryzyka choroby niedokrwiennej serca w całej populacji o około 3-5% różnice w spadku stężenia LDL u różnych osób pod wpływem diety z ograniczeniem zawartościa nasyconych kwasów tłuszczowych wynikaja częsciowo z indywidualnych predyspozycji genetycznych. Inne dla każdego ryzyko wystapienia choroby niedokrwiennej serca sprawia, że zalecenia dietetyczne dla populacji generalnej nie sa w stanie uwzględnić specyficznych potrzeb wszystkich osób. Najwięcej skorzystaj tu jednostki z podwyższonym stężeniem LDL-cholesterolu, podatne na leczenie dietetyczne i które są w stanie ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych do 7 i mniej procent całkowitej energii. Dla osób ze szczególnie wysokim ryzykiem eksperci z AHA i National Cholesterol Education Program opracowali specjalne zalecenia dietetyczne.
      Ze względu na różnorodnosć ilosciowa i jakosciowa zawartosć kwasów tłuszczowych w produktach żywnosciowych byłoby niepraktycznym stworzenie wzoru żywienia, który selektywnie eliminowałby jedne kwasy tłuszczowe, lub zastępował jeden kwas innym. Np. etykiety produktów wyszczególniaja tłuszcze jako jedna kategorię . Dlatego też przy konstruowaniu wytycznych, wszystkie nasycone kwasy tłuszczowe traktuje się jako jedną grup. Ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych może zaowocować osiagnięciem i utrzymaniem należnej masy ciała. W sytuacji gdy pożądana jest redukcja stężenia lipidów i lipoprotein krwi, przy zachowaniu odpowiedniej kalorycznosci, można zastapić nasycone kwasy tłuszczowe albo wielonasyconymi, albo jednonasyconymi kwasami tłuszczowymi, badz węglowodanami lub białkiem.
      Wysokie spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy n-6 może zwiększyć ryzyko tworzenia kamieni żółciowych, a wyniki badań na zwierzętach sugeruja nawet, że przy spożyciu większym niż 10% ogółu energii może dojsć do inicjacji rozwoju raka. Dlatego też zaleca się spożywanie kwasów n-6 poniżej 10% całkowitej energii. Kwasy tłuszczowe wielonienasycone n-3 pochodza w diecie głównie z ryb. Uważa się, że mają one korzystne własciwosci, niezwiazane z redukcja cholesterolu LDL.
      Ostatnio nastąpił znaczny wzrost zainteresowania jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi jako zamiennikami nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie. Ich wpływ na stężenie lipidów i lipoprotein krwi niewiele odbiega od wywieranego przez wielonienasycone kwasy tłuszczowe sa one natomiast względnie oporne na procesy oksydacyjne, co może mieć znaczenie w mechanizmie aterogenezy. AHA zaleca spożycie jednonienasyconych kwasów tłuszczowych w ilosci 10-15% ogółu energii. Innym problemem wymagajacym uwagi sa kwasy tłuszczowe trans. Obecne głównie w uwodornionych produktach olejów roslinnych podwyższaja stężenie cholesterolu w porównaniu z ich nieuwodornionymi odpowiednikami. Wzrost ten jednak jest niższy niż wywołany przez nasycone kwasy tłuszczowe pochodzenia zwierzęcego lub przez wysokonasycone oleje roslinne (kokosowy, palmowy).
      Badania, w których wykorzystuje się jako miernik spożycia osoczowe i tkankowe stężenie kwasów tłuszczowych trans wskazuj, że podwyższone ryzyko choroby niedokrwiennej serca zwiazane jest z kwasami tłuszczowymi trans pochodzenia zwierzęcego, a nie roslinnego Dotychczas nie została także jasno udowodniona zależnosć miedzy dawka kwasów trans a ryzykiem choroby niedokrwiennej serca Posługujac się tymi ograniczonymi danymi AHA zaleca zmniejszenie spożycia kwasów trans np. poprzez zastępowanie twardych margaryn miękkimi (kubkowymi), oraz zachęca przemysl spożywczy do wdrażania technologii redukujacych do minimum zawartosć kwasów tłuszczowych trans.
      Cholesterol pokarmowy może podwyższać stężenie cholesterolu w surowicy krwi i we frakcji LDL. Badania epidemiologiczne wskazuj na jego zwiazek z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca niezależnie od wpływu na stężenie cholesterolu we krwi. Działanie cholesterolu pokarmowego na poziom LDL-cholesterol w porównaniu z nasyconymi kwasami tłuszczowymi jest wyraznie słabsze, ale może mieć istotne znaczenie u pewnych osób. Podobnie jak w przypadku spożywania nasyconych kwasów tłuszczowych, istnieje duża indywidualna zmiennosć w efektach działania cholesterolu pokarmowego na lipidy krwi. Jest to szczególnie ważne przy konstruowaniu indywidualnych zaleceń dietetycznych. Obecnie AHA zaleca spożycie cholesterolu pokarmowego mniejsze niż 300 mg dziennie.

    5. Wybieraj dietę obfitujaca w warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty.
      Produkty te powinny pokrywać większosć dziennego zapotrzebowania energetycznego (55-60% ogółu energii), stanowiac czesć diety z niską zawartoscia tłuszczu całkowitego i nasyconych kwasów tłuszczowych Dieta bogata w nierafinowane węglowodany zawiera dodatkowo duże ilosci rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego błonnika żywnosć bogata w rozpuszczalny błonnik jak owies, jęczmień, produkty sojowe, fasola, żywica guarowa, oraz w pektyn zawarta w jabłkach, Żurawinach, porzeczkach, agrescie, pomaga zwiększyć efekt obniżania stężenia LDL-cholesterol i cholesterolu całkowitego Całkowite spożycie błonnika pokarmowego w ilosci 25-30 g dziennie w postaci produktów Żywnosciowych, a nie suplementów, pomoże zapewnić dietę bogata w węglowodany złożone i uboga w tłuszcz.

    6. Wybieraj dietę o umiarkowanej zawartosci cukru.
      Zachęca się do spożywania złożonych węglowodanów w postaci zbóż, warzyw owoców i warzyw strączkowych spożycie cukru nie wpływa bezposrednia na ryzyko choroby niedokrwiennej serca, ale dieta bogata w węglowodany rafinowane jest zazwyczaj wysokokaloryczna i uboga w węglowodany złożone, błonnik oraz niezbędne witaminy i składniki mineralne.

    7. Preferuj dietę o umiarkowanej zawartosci soli i sodu.
      Zalecenia AHA dla populacji generalnej okreslaja spożycie soli na poziomie poniżej 6 g/dzień AHA opiera się tu na dowodach pochodzacych z licznych obserwacji epidemiologicznych i badań klinicznych, a swiadczacych o silnym zwiazku między spożyciem chlorku sodu i cisnieniem krwi. Także badania kliniczne wykazały małe ale znamienne obniżenie się wartosci cisnienia tętniczego pod wpływem stosowania diety małosolnej Obserwowano również znaczące różnice w indywidualnej odpowiedzi wartosci cisnienia pod wpływem ograniczenia chlorku sodu. Niestety nie dysponujemy jeszcze prostym i dokładnym testem diagnostycznym, który w precyzyjny sposób okreslałby wrażliwosć na sól.
      Pomimo zgodnosci opinii w swiecie nauki, że redukcja spożycia soli przyczyni się do poprawy wartosci cisnienia krwi u osób z już istniejącym nadcisnieniem tętniczym, nie ma jasnych danych pozwalajacych zdefiniować wartosć górnej granicy spożycia Spożycie soli w USA oszacowano na poziomie 7,5-10 g/d. AHA popiera zalecenia US Dietary Guideline Committee, by ograniczyć spożycie soli do 6 g/d. Nie wydaje się aby nieznacznie większe spożycie soli (6-7,5 g/d), zwiększało ryzyko sercowo-naczyniowe lub podnosiło cisnienie krwi u osób z prawidłowym cisnieniem bez innych czynników ryzyka chorób sercowo- naczyniowych. Obecne wytyczne nie staraja się propagować niskiego spożycia soli, a jedynie zalecaj jej ograniczenie. Opierajac się a całosć istniejacych dowodów AHA okresliło poziom spożycia soli 6 g/d dla ogółu populacji jako wartosć bezpieczna i rozważna oraz mogaca mieć znaczacy wpływ w prewencji chorób układu krażenia Ograniczenie spożycia soli nie powinno być jedynym działaniem prowadzonym w celu obniżenia cisnienia krwi. Z równa siła należy zwalczać otyłosć, ograniczać spożycie alkoholu i zapewnić odpowiedni ilosć potasu, magnezu i wapnia.

    8. Jeżeli pijesz alkohol, pij z umiarem.
      Epizody chorób serca u osób pijacych umiarkowane ilosci alkoholu (1-2 drinki dziennie dla mężczyzn, 1 dla kobiet) sa rzadsze niż u osób niepijacych w ogóle. Jednak ze spożywaniem alkoholu łaczy się takie niebezpieczeństwa jak alkoholizm, nadcisnienie tętnicze, otyłosć, udar mózgu, kardiomiopatia, szereg nowotworów, choroby wątroby, wypadki i samobójstwa oraz zespól alkoholowy u płodu Dodatkowo osoby z genetyczna predyspozycja do chorób metabolicznych takich jak hipertriglicerydemia, zapalenie trzustki, porfiria, powinny w ogóle unikać alkoholu. Dla osób zaczynajacych pić alkohol istnieje ryzyko uzależnienia lub alkoholizmu, dodatkowo spotęgowane rodzinna predyspozycja.
      Rozważajac wszystkie te zagrożenia AHA wyciaga wniosek, że nie można wydać zaleceń dla całej populacji które mogłyby prowadzić do zwiększenia spożycia alkoholu przez niektóre osoby, lub zachęcić do jego spożywania tych, którzy dotad w ogóle go nie pili.

    9. Zalecenia żywieniowe dla dzieci.
      Opisane wytyczne odnosnie sposobu żywienia sa zalecane dla dzieci powyżej 2 lat. W wieku między 2 i 5 rokiem życia dziecko powinno stopniowo adoptować prawidłowe nawyki żywieniowe całej rodziny. Stosujac racjonalna dietę można bez trudu dostarczyć do organizmu odpowiedni ilosć żelaza, cynku, wapnia i innych niezbędnych składników mineralnych potrzebnych do zapewnienia prawidłowego wzrostu i rozwoju dziecka. Dzieci powinny spożywać produkty z wszystkich grup, w tym chude mięso, niskotłuszczowe produkty mleczarskie, płatki Śniadaniowe pełnoziarniste, owoce, warzywa i nasiona roslin straczkowych.

    10. Zagadnienia żywieniowe wymagajace dalszych badań.
      Nutrition Committee AHA tworzac wytyczne dotyczące diety i stylu życia opierał się tylko na danych z odpowiednim poparciem naukowym istnieje jednak pewna ilosć innych dodatkowych czynników żywieniowych potencjalnie zwiazanych z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca, które nie maja dostatecznego poparcia naukowego, by uwzględnić je w głównych zaleceniach. Zagadnienia te zostały krótko podsumowane poniżej, i w przyszłosci, po uzyskaniu silnego naukowego poparcia zostana właczone do oficjalnego stanowiska AHA.
      • Suplementacja witaminami antyoksydacyjnymi.
        Wzrost zainteresowania witaminami antyoksydacyjnymi E,C i A wynika z obserwacji klinicznych wskazujacych na zwiazek między ich spożyciem, a zmniejszeniem ryzyka choroby niedokrwiennej serca Nie został jednak udowodniony w tym przypadku zwiazek przyczynowo-skutkowy Suplementacja tymi witaminami w najlepszym wypadku posiada nieudokumentowana skutecznosć, a w najgorszym potencjalne ryzyko stosowania. Głównym zródłem witamin antyoksydacyjnych i innych składników odżywczych powinna być żywnosć.

      • Witaminy wpływajace na stężenie homocysteiny.
        Podwyższony poziom homocysteiny wykazuje silny epidemiologiczny zwiazek z choroba niedokrwienna serca, chorobami naczyń obwodowych i mózgu. Jednakże badania nie potwierdziły klinicznych korzysci wynikajacych z obniżenia stężenia homocysteiny przez zwiększone spożycie kwasu foliowego, witaminy B 6 lub B 12.

      • Diety z bardzo niska zawartoscia tłuszczu i substytuty tłuszczu.
        Dostępne informacje na temat stosowania diety o zawartoci tłuszczu poniżej 15% ogółu energii sa bardzo skape i nic nie wiadomo o ich potencjalnych korzysciach dla całej populacji. Poza tym jej zastosowanie wymaga ogromnych zmian w stylu życia. Dieta ta rodzi szczególnie dużo zastrzeżeń przy zastosowaniu jej u dzieci i osób starszych, u których nadmierne ograniczenie spożycia tłuszczu może wpłynać na stan zdrowia. Dieta bardzo ubogo tłuszczowa, a bogata w węglowodany może spowodować, u pewnych jednostek, potencjalnie odwrotne efekty metaboliczne jak obniżenie stężenia HDL-cholesterolu, podwyższenia stężenia triglicerydów. AHA uważa, że nie ma racjonalnego uzasadnienia dla szerokiego stosowania tego rodzaju diet.
        Substytuty tłuszczu moga znalezć swoje miejsce w codziennej diecie. Jednak przy braku dowodów na wynikajace z nich korzysci, nie zaleca się stosowania tego rodzaju produktów. Jest to szczególnie ważne dla dzieci, które powinny jesć owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty a nie pokarmy z substytutami tłuszczu i cukru, które dodatkowo sa mało odżywcze. Dotyczy to również osób w każdym wieku, które kładac nacisk na ograniczenie tłuszczu w diecie nie przywiazuje wagi do całkowitego spożycia kalorii przyczyniajac się do wzrostu występowania otyłosci w tym kraju (chodzi o USA).

      • Suplementacja kwasami tłuszczowymi z grupy n-3.
        Wysokie spożycie kwasów n-3, na poziomie osiagalnym tylko poprzez stosowanie suplementów, może zredukować stężenie w osoczu lipoprotein bogatych w triglicerydy z towarzyszącym niewielkim i o zmiennym nasileniu wpływie na LDL. Te kwasy tłuszczowe moga także w innym mechanizmie wpływać na proces aterogenezy. Działaja one między innymi poprzez modyfikowanie krzepnięcia krwi lub ograniczenie odpowiedzi immunologicznej. AHA nie zaleca suplementacji kwasami n-3, ponieważ jej ewentualne długoterminowe korzysci nie zostały udowodnione. AHA zaleca włączenie do diety ryb, jako naturalnego źródła kwasów n-3, relatywnie ubogiego w nasycone kwasy tłuszczowe.

      • Białko soi.
        Rosnaca liczba doniesień dotyczacych własciwosci soi wskazuje, że poprzez zastapienie białka zwierzęcego białkiem soi można uzyskać obniżenie stężenia LDL-cholesterolu w surowicy krwi. Inne ostatnie prace sugeruj, że do działania hipolipemicznego i korzystnego wpływu na inne efekty sercowo-naczyniowe przyczyniaj się fitoestrogeny, zawarte w ziarnach soi. spożycie białka, oleju i innych produktów sojowych jako częsci diety ubogiej w tłuszcz całkowity i SFA jest zgodne z ogólnymi wytycznymi żywieniowymi AHA. Nadal potrzeba badań, które pozwoliłyby ocenić potencjalne ryzyko zwiazane z wysokim spożyciem soi, zanim wyda się specjalne zalecenie.

      • Czynniki genetyczne modyfikujące efekty stosowania diety.
        Coraz więcej faktów wskazuje na to, że podatnosć jednostki na dietę niskotłuszczowa i uboga w cholesterol czy dietę obniżajac mase ciała, zależy w dużej mierze od genetycznych predyspozycji. Różnice w podatnosci na dietę w różnych populacjach moga mieć znaczenie dla opracowania specyficznych zaleceń dla pewnych populacji. Wyniki prowadzonych badań naukowych i opracowanie dostępnych metod testowania moga umożliwić w przyszłosci zindywidualizowanie zaleceń dietetycznych i dotyczacych stylu życia, by bardziej efektywnie zapobiegać wystapieniu choroby niedokrwiennej serca.
        Opracowała: lek. med. Paulina Miskiewicz

    • ANKIETA


    Zapraszamy do wypełnienia naszej ankiety statystyczno-informacyjnej. Użyj przycisku "Wyslij" do wysłania swoich odpowiedzi. Dziękujemy 


    Twoje imię :
    Twój wiek : Do 18
    Od 18 do 25
    Od 25 do 35
    Od 35 do 45
    Powyżej 45
    W jaki sposób dowiedziałes się o tej stronie ? :
    Czy podoba Ci się nasza strona ? (w skali 1- 5) 12345
    Co Twoim zdaniem powinno się znalezc na tych stronach

    Jesli masz pytania - pytaj , odpowiemy, podaj kontakt zwrotny.
    Pytania
    Nazwisko
    Imie
    Telefon
    E-mail